Ik zie ik zie wat jij niet ziet en het is positief jeugdbeleid!

Maar je moet wel goed zoeken…

Decentralisatie jeugdzorg
Gemeenten bereiden zich voor op de decentralisatie van de jeugdzorg. Zij krijgen de verantwoordelijkheid voor alle jeugdzorg die eerder nog deels belegd was bij de provincie en het rijk. Deze grote verandering gaat gepaard met een omslag naar wat we noemen ‘positief jeugdbeleid’. Niet langer stellen we problemen centraal maar gaan we uit van kansen en mogelijkheden. Deze veranderende insteek wordt een paradigmashift genoemd. De intenties zijn goed! Wie wil er nou geen positief jeugdbeleid?


 

De internationale visitatiecommissie
In oktober 2011 bezocht, op verzoek van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), een internationale visitatiecommissie 2 dagen de Nederlandse gemeenten Gouda en Oss. De commissie bezocht Centra voor Jeugd en Gezin (CJG’s), Talentcampussen, scholen en andere jeugdvoorzieningen. Zij schreven hierover een review genaamd: repositioning or shifting paradigms? An international review on Dutch positive youth policies.

De resultaten
Tijdens het congres Positief Jeugdbeleid op 10 oktober in Arnhem presenteerde Filip Coussée de resultaten van deze review. En op 21 oktober kwam het magazine van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten met de prettige samenvatting van de review en het congres met de titel: ‘Internationale visitatiecommissie onder indruk van positief jeugdbeleid in Nederland’. De commissie heeft goede voorbeelden gezien van samenwerking binnen CJG’s van sociaal werk, onderwijs, jeugdwerk, werktrajecten en lokale overheid. Ze zien ook een duidelijke wil om ontkokering vorm te geven.

Maar klopt die samenvatting wel?
Ik ben van mening van niet! De commissie is uiteraard heel voorzichtig in haar oordeel. Ze hebben maar kort de tijd gehad en er zijn natuurlijk nog veel meer initiatieven die zij niet hebben kunnen bezoeken. Maar er vindt helemaal geen paradigmashift plaats. De commissie stelt dat zij geen echte omslag heeft kunnen ontdekken. De focus ligt nog steeds op risico’s en problemen. Onvoldoende wordt uitgegaan van kansen en mogelijkheden. Er wordt (nog) niet voldoende getracht om ouders in de gezinscontext te ‘empoweren’. Voor mij is dit de belangrijkste conclusie.

Geen omslag maar wat dan wel?
De commissie ziet overigens wel iets anders. Namelijk een verschuiving naar voren. De bestaande werkwijze wordt steeds meer ingezet om het verder ontwikkelen van problemen te voorkomen. We proberen steeds eerder te onderkennen dat er problemen spelen bij jongeren. Hierdoor willen we escalatie tegengaan. Door vroegtijdig signalen te herkennen en risico’s in te schatten kunnen we sneller ingrijpen in situaties waar het niet goed gaat. Het lijkt erop dat we vooral meer en ook eerder gaan controleren, screenen en oordelen. Professionals gaan eerder en beter met ouders en jongeren in contact treden. Maar is dat om te controleren of zij het wel ‘goed’ doen?

Dat willen we toch juist niet?
Deze tendens staat haaks op de paradigmashift die beoogd wordt en gewenst is. Het stimuleren en ondersteunen van de ontwikkeling van jongeren. Professionals die eerder en beter contact opbouwen met jongeren en ouders. Zodat zij kunnen luisteren en begrijpen. En kunnen ondersteunen in de eigen leerweg van ouders en jongeren. Uitvoerende professionals moeten daarvoor de eigen kracht van jongeren en ouders echt erkennen! Zij moeten ook uitstralen dat zij vertrouwen hebben in die kracht. Dat kan alleen als ze in gesprek gaan zonder vooroordelen en zonder geheime agenda’s waarbij professionals ondertussen misschien zoeken naar aanwijzingen voor risico’s of problemen.

Kunnen beide varianten naast elkaar bestaan?
Het lijkt wel een soort spagaat. Waar kiezen we voor? Is er een mogelijkheid om beide variaties tegelijk te gebruiken? Dus enerzijds krachten versterken en naar mogelijkheden kijken en tegelijkertijd eerder signaleren en sneller ingrijpen? Wie weet. Mijn zorg op dit moment is niet zozeer gericht op welke keuze gemaakt wordt. Als wel op de vraag waarom er geen aandacht lijkt te zijn voor zo’n belangrijke conclusie. We praten constant over de omslag, de paradigmashift. Maar als een internationale visitatiecommissie concludeert dat die omslag nog niet zo zichtbaar is dan proberen we daar niet teveel aandacht aan te besteden. Terwijl we het er allemaal over eens zijn dat die omslag één van de uitgangspunten van jeugdbeleid voor de toekomst zou moeten zijn.

Praat mee op linkedin

Leden van de internationale visitatiecommissie:
Dr. Filip Coussée (Belgie)
Prof. Dr. Howard Williamson (Wales, UK)
Dr. Lasse Siurala (Finland)
Loes van der Meijs (Nederland)